ประวัติความสำคัญ “วันสารทไทย” จารีตประเพณีทำบุญทำทานเดือนสิบ 2564

วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 ต.ค. ถือเป็นขนบธรรมเนียมสำคัญของชาวไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน ชอบจัดขึ้นในราวก.ย.-ต.ค.ของทุกปี อีกทั้งยังเป็นวันรวมญาติที่สมาชิกในครอบครัว ร่วมกันทำบุญทำทานอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว มีประวัติความเป็นมาอย่างไร ติดตามจากเนื้อหานี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” เป็นวันอะไร?

วันสารทไทยเป็นวันทำบุญทำทานกลางปีของชาวไทย ตรงกับวันแรม 15 เย็น ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “ขนบธรรมเนียมทำบุญทำทานเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่ต่างกันออกไป ดังนี้

– ภาคกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานบุญเดือนสิบ, ขนบธรรมเนียมชิงเปรต
– ภาคอีสาน : งานบุญข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติประเทศอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งส่วนใดของประเพณีพื้นบ้านแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความเชื่อถือเรื่องสังคมเกษตรกรรมและบรรพบุรุษ โดยมั่นใจว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว รวมทั้งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชื่นชม จะช่วยดลบันดาลให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข ฝนตกตามฤดูกาล พืชพรรณธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ เก็บเกี่ยวสำเร็จผลิตที่พอใจ แต่ว่าหากไม่นับถือบรรพบุรุษและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงข้ามกันนั่นเอง

ประวัติวันสารทไทย มีที่มาอย่างไร?

จากหลักฐานในหนังสือพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มั่นใจว่า ขนบธรรมเนียมวันสารทไทยมีมาตั้งแต่สมัยจังหวัดสุโขทัย ส่วนปัจจัยที่คาดคะเนว่าได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดียและคติพราหมณ์ เพราะว่าในสมัยก่อนช่วงวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับช่วงฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นตอนๆที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลผลิตของไทย จึงไม่สามารถทำของหวานกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลผลิตในช่วงนั้นได้
เมื่อเป็นเช่นนั้น ชาวไทยจึงปรับปรุงแก้ไขดัดแปลงด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วและงา เพื่อใช้ทำของหวานกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพยดา และผีสาง ที่คอยคุ้มครองป้องกันแทนนั่นเอง ต่อมาเมื่อชาวไทยหันมาเชื่อในศาสนาพุทธ จึงนิยมทำบุญทำทานกับภิกษุ เพื่ออุทิศบุญส่วนบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมทั้งคนตายที่ตกเป็น “เปรต” ให้ได้มีโอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญทำทานสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญทำทานชิงเปรต” นั่นเอง โดยต้องมีการจัดสำรับของกิน ผลไม้ ของหวานพอง ของหวานลา ฯลฯ นำไปทำบุญทำทาน เพื่อหวังให้วงศ์วานที่ล่วงลับไปแล้ว ได้รับผลบุญในช่วงเทศกาลดังที่กล่าวผ่านมาแล้ว

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตัญญูรู้คุณต่อบรรพชนที่ล่วงลับไปแล้ว มั่นใจว่าในช่วงวันสารทเดือนสิบ วงศ์วานที่ตายจากไปแล้ว แต่ว่ายังจำเป็นต้องชดเชยกรรมอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญกุศล
  • การแสดงความนับถือต่อผู้มีบุญคุณ แสดงถึงความผูกพันระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว และบุตรหลานวงศ์วานที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เพราะว่าในช่วงวันสารทไทย ชาวไทยชอบนิยมนำของหวานกระยาสารท หรือของหวานตามขนบธรรมเนียมของแต่ละเขตแดน ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความนับถือต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทพยดา (ตามความเชื่อถือของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยคุ้มครองป้องกันให้ผลิตผลการกสิกรรมได้ประสิทธิภาพที่ดี
  • การเสียสละ ทำบุญทำทาน บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด อีกทั้งเป็นการชุบเลี้ยงพระพุทธศาสนา สงวนขนบธรรมเนียมไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่ชาวไทยยึดมั่นปฏิบัติกันทุกปีเป็นการไปวัดทำบุญทำทาน กรวดน้ำอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับ ด้วยการนำข้าวปลาของกิน ผลไม้ ของหวานตามขนบธรรมเนียม ไปร่วมตักบาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่ต่างกันออกไป

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *